Son güncelleme: 28 Temmuz 2026

Kısa cevap: Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı, 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giriyor. Reklamlarda yapay zeka kullanımı belirli koşullarda işaretleme zorunluluğuna tabi tutuldu, gerçek kişilerin dijital kopyalarıyla tavsiye reklamı yapmak yasaklandı, hedefli reklamcılık ilk kez yönetmelikte tanımlandı ve tüketici değerlendirmeleri baştan aşağı yeniden düzenlendi. Uyum için tanınan bir aylık geçiş süresinin sonuna dört gün kaldı.

Kısaca ne değişti

İşaretleme (m.18/8): Reklamda, tüketicilerin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zeka veya başka bir yazılım kullanılması yahut yapay zeka ile insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi hâlinde bu husus açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilecek.

Dijital kopya yasağı (m.27/12): Gerçek bir kişinin yapay zeka ile oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği ya da kullandığı izlenimi verdiği veya tavsiyede bulunduğu reklamlar yapılamayacak.

Hedefli reklamcılık (m.25/A): Kavram mevzuata ilk kez girdi. Hedefli reklam ancak kriter bilgilendirmesi yapılması koşuluyla mümkün. Tüketicinin çocuk olduğunun bilindiği veya makul olarak bilinmesinin beklendiği hâllerde profillemeye dayalı hedefli reklam yasak.

Etkileyici reklamları (m.23/A): Kılavuzlarla yürütülen kurallar yönetmelik maddesi oldu. “Reklam” veya “Tanıtım” ibaresi ve etiketin biçimine ilişkin ayrıntılı kurallar getirildi.

Tüketici değerlendirmeleri (m.28/B ve m.28/C): Yorum yapabilme satın alma şartına bağlandı, cevap süresi kırk sekiz saate indi.

Yapay zeka içeriklerinde işaretleme zorunluluğu

Yönetmeliğin 18 inci maddesine eklenen sekizinci fıkra iki ayrı hâli düzenliyor. Birincisi, reklamda tüketicilerin bir mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zeka veya başka bir yazılımın kullanılması. İkincisi, yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi. Her iki hâlde de durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi gerekiyor.

Buradaki eşiğe dikkat etmek gerekiyor. Fıkra sıradan bir etkiden değil, ekonomik davranış biçiminin önemli ölçüde etkilenmesinden söz ediyor. Reklam görselini yapay zeka ile üretmiş olmak tek başına bu eşiği karşılamayabilir. Buna karşılık tüketiciyi belirli bir ürüne yönlendiren, fiyatı veya teklifi kişiye göre değiştiren ya da satın alma kararını doğrudan biçimlendiren bir sistem kullanılıyorsa eşiğin karşılandığı savunulabilir.

Fıkranın cümle yapısı ayrıca bir yorum sorusu doğuruyor. “Önemli ölçüde etkileyecek şekilde” ibaresi dilbilgisi olarak birinci hâle bağlanıyor; dijital karakterlere ilişkin ikinci hâl ise bu nitelemeyi taşımadan okunabiliyor. Bu okuma benimsenirse, insandan ayırt edilemeyen bir dijital karaktere yer veren her reklam, ekonomik davranışa etkisi tartışılmaksızın işaretleme yükümlülüğü doğurur. Reklam Kurulu uygulaması netleşene kadar dijital karakter kullanan işletmelerin bu geniş yorumu esas alması daha güvenli.

Gerçek kişilerin dijital kopyalarına getirilen yasak

Bu hüküm işaretleme yükümlülüğünden ayrı tutulmalı, çünkü burada açıklama yaparak uyum sağlama imkânı yok. Yönetmeliğin 27 nci maddesine eklenen on ikinci fıkraya göre, gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği veya kullandığı izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamlar yapılamıyor.

Yasağın kilit ibaresi “gerçeğe aykırı şekilde”. Kişinin sentetik görüntüsünü kullanmak kendiliğinden yasak değil; yasağı doğuran, gerçekte yaşanmamış bir deneyim ya da verilmemiş bir tavsiye izlenimi yaratılması. Bu nedenle kişinin rızasını almış olmak tek başına yeterli değil: rıza, ortaya çıkan izlenimin gerçeğe aykırılığını ortadan kaldırmıyor. Reklamın altına açıklama koymak da aynı sebeple sonucu değiştirmiyor, çünkü hüküm bir işaretleme yükümlülüğü değil bir yapma yasağı.

Metnin yapısı burada da tartışmaya açık. “Gerçeğe aykırı şekilde” ibaresinin yalnızca deneyimleme ve kullanma hâllerini mi, yoksa tavsiyede bulunma hâlini de mi nitelediği cümleden kesin çıkmıyor. İkinci okumada, gerçek kişinin dijital kopyasıyla yapılan her tavsiye reklamı yasak kapsamına girer.

Hedefli reklamcılık ilk kez yönetmelikte

Yönetmeliğe eklenen 25/A maddesi hedefli reklamcılığı tanımlıyor: satıcı ve sağlayıcılar ya da bunlar adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcılar tarafından, tüketicilerin çevrimiçi davranışları, tercihlerine ilişkin geçmiş kayıtlar, konum bilgileri, demografik veriler veya benzeri kişisel veriler analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam içeriği sunulması.

İkinci fıkranın kurgusu bir bilgilendirme yükümlülüğünden fazlası. Madde, hedefli reklamcılığın ancak reklamın hangi kriterler kullanılarak ilgili tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgilerin sunulması koşuluyla gerçekleştirilebileceğini söylüyor. Yani bilgilendirme, faaliyetin hukuka uygunluk şartı. Kriter bilgisini vermeyen işletme eksik bilgilendirme yapmış olmuyor, izinsiz hedefli reklam yapmış oluyor.

Kriterlerin değiştirilebilmesi şartı ayrıca bir arayüz gereksinimi doğuruyor. Tüketiciye “size ilgi alanlarınıza göre reklam gösteriyoruz” demek yetmiyor; bu tercihleri değiştirebileceği bir ekran da bulunması gerekiyor.

Çocuklara ilişkin sınır

Üçüncü fıkra, tüketicinin çocuk olduğunun bilindiği veya makul olarak bilinmesinin beklendiği durumlarda kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılmasını yasaklıyor. Yasağın kapsamı iki yönden sınırlı: profillemeye dayalı hedefli reklamla ilgili, ve bir bilme ölçütüne bağlı.

“Makul olarak bilinmesinin beklendiği” ifadesi asıl yükü buraya yıkıyor. Yaş verisi hiç tutmamak bir savunma değil. Ürün yelpazesi, mecra ve içerik profili çocuk kullanıcı varlığını makul biçimde beklenir kılıyorsa, işletme bilmediğini öne sürerek yasağın dışına çıkamaz. Uygulamada belirleyici olan, çocuk kullanıcıyı profillemeye dayalı hedeflemenin dışında bırakabilecek bir mekanizmanın kurulup kurulmadığı.

Etkileyici reklamları kılavuzdan yönetmeliğe taşındı

Sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamlar, yönetmeliğe eklenen 23/A maddesiyle doğrudan düzenlendi. Reklam veren adına yönlendirme yapılması, maddi kazanç ya da ücretsiz veya indirimli mal sağlanması, tanıtım amaçlı çekiliş ve yarışma içerikleri paylaşılması ve etkinliğe katılım karşılığı menfaat elde edilerek paylaşımda bulunulması hâllerinde içeriğin reklam olduğu açıkça belirtilecek.

Etiketleme artık serbest biçimde değil. Üçüncü fıkra “Reklam” veya “Tanıtım” ifadelerinden birine yer verilmesini zorunlu tutuyor ve bunun yanında reklam verenin adına ya da ticaret unvanına veya maddede sayılan teşekkür ifadelerinden birine yer verilmesini arıyor. Dördüncü fıkra etiketin biçimini belirliyor: arka fondan ayırt edilebilir renk, kolay okunabilir büyüklük, ekran kaydırmaya gerek kalmadan ilk karşılaşmada görünen konum, diğer etiketlerden önce ve ayırt edilebilir yerleşim, çok parçalı içeriklerde her bir paylaşımda tekrar. Yalnızca sesli paylaşımlarda yayının başında ve reklamın öncesinde ilgili ifadeye yer verilmesi gerekiyor.

Reklam veren açısından sonuç şu: etiketin varlığı kadar biçimi de denetlenecek. Marka ile etkileyici arasındaki sözleşmelerde etiketin nasıl konumlandırılacağı, ihlal hâlinde rücu ilişkisinin nasıl kurulacağı yazılı hâle getirilmeli.

Tüketici değerlendirmelerinde köklü değişiklik

Kamuoyunda bu başlık yalnızca cevap süresinin kısalması olarak konuşuldu. Oysa 28/B maddesi bütünüyle değiştirildi ve e-ticaret tarafındaki asıl yük burada.

Değerlendirme yapma imkânı satın alma şartına bağlandı: yorum yalnızca ilgili mal veya hizmeti satın alanlar tarafından yapılabilecek. Satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılması mümkün olmayan mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayınlanamayacak, doğrulaması olmayan değerlendirmeler reklamlarda kullanılamayacak. Değerlendirmeler, olumlu olumsuz ayrımı yapılmaksızın en az bir yıl süreyle ve tarih ya da değerlendirme notu gibi objektif bir ölçüte göre yayınlanacak. Yayınlanmasına izin verilmeyen değerlendirmeler için gerekçe, değerlendirmeyi yapan tüketiciye derhal bildirilecek. Satışı artırmak amacıyla doğru olmayan değerlendirme yaptırmak üzere üçüncü kişilerle anlaşma yapmak ya da bu yönde hizmet satın almak açıkça yasaklandı.

Cevap süresine gelince, 28/C maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki “en az yetmiş iki saat” ibaresi “kırk sekiz saat” olarak değiştirildi ve bu süre içinde cevap verilmezse değerlendirmenin doğrudan yayınlanacağı hükme bağlandı. Değişiklik yalnızca sürenin kısalması değil: eski metindeki “en az” ibaresi kalktığı için asgari süre olmaktan çıkıp sabit süreye dönüştü.

KVKK ile kesişen yükümlülükler

Hedefli reklamcılık kuralları, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındaki yükümlülüklerin üstüne biniyor. m.25/A anlamında kriter bilgilendirmesi yapmış olmak, aynı faaliyet için KVKK anlamında aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirdiğiniz ya da geçerli bir hukuki sebebiniz olduğu anlamına gelmiyor. İki metnin koruduğu menfaatler ve aradığı unsurlar farklı.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, üçüncü kişilerden elde edilen verilerin aydınlatma ve açık rıza yükümlülükleri yerine getirilmeden reklam amacıyla kullanılamayacağını kamuoyu duyurusuyla hatırlatmıştı. Veri kaynağını satın alan ya da iş ortağından devralan reklam verenler için bu duyuru, yönetmelik değişikliğiyle birlikte okunmalı.

Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası ile karşılaştırma

Türkiye’deki düzenlemenin yürürlük tarihi ile Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası’nın şeffaflık yükümlülüklerinin uygulanmaya başladığı tarih arka arkaya düşüyor: 1 Ağustos 2026 ve 2 Ağustos 2026. Ortak ilke, kullanıcının bir yapay zeka sistemiyle etkileşimde olduğunu veya içeriğin yapay zeka tarafından üretildiğini bilmesi.

Kapsam ise farklı. Türkiye’deki hüküm tüketici hukuku eksenli ve reklamla sınırlı; ayrıca ekonomik davranışa önemli ölçüde etki eşiği taşıyor. Avrupa Birliği düzenlemesi ise sistem sağlayıcısına ve kullanıcısına doğrudan yükümlülük yükleyen, reklam dışına uzanan bir çerçeve. Avrupa Birliği pazarına içerik veya hizmet sunan işletmelerin iki rejime birden bakması gerekiyor.

Yönetmeliğin bu yazı dışında kalan değişiklikleri

Değişiklik yalnızca yapay zeka ve hedefli reklamcılıkla sınırlı değil. Aynı yönetmelikle çevresel beyan tanımlandı ve yeşil aklama iddialarına karşı ispat, açıklama ve ölçüm yöntemi bilgisi verme yükümlülükleri getirildi. İndirimli satış reklamlarında indirimden önceki fiyat, indirimin başlangıcından önceki on gün içinde uygulanan en düşük fiyat olarak belirlendi ve bir satış kanalındaki fiyatın başka kanaldaki indirim için esas alınamayacağı kurala bağlandı. Sadakat programları ve koşullu satış reklamları da bu hükümlerin kapsamına alındı. Ayrıca takviye edici gıdalara ilişkin yeni sınırlamalar getirildi, beşerî tıbbi ürün, elektronik sigara, tütün mamulleri ve alkollü içkilerin reklamı yasaklandı, önceden ilan edilen objektif kriterlere dayanmayan ve menfaat karşılığı verilen ödüllere reklamlarda yer verilmesi yasaklandı. Bu başlıklar ayrı yazıların konusu.

Sıkça sorulan sorular

Yapay zeka ile üretilen her reklam işaretlenmek zorunda mı?

Hayır. m.18/8, tüketicilerin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zeka veya başka bir yazılım kullanılması ile insandan ayırt edilemeyecek dijital karaktere yer verilmesi hâllerini düzenliyor. Görselin yapay zeka ile üretilmiş olması tek başına yükümlülük doğurmayabilir; belirleyici olan tüketicinin ekonomik davranışına etkisi.

Rıza alırsam gerçek kişinin dijital kopyasını kullanabilir miyim?

Yasak, m.27/12 uyarınca gerçeğe aykırı şekilde deneyim veya tavsiye izlenimi verilmesine bağlı. Kişinin rızası, ortaya çıkan izlenimin gerçeğe aykırılığını ortadan kaldırmadığı için tek başına yeterli değil. İşaretleme de bu yasağı gidermiyor.

Çocuklara reklam yapmak tamamen yasaklandı mı?

Hayır. m.25/A(3), tüketicinin çocuk olduğunun bilindiği veya makul olarak bilinmesinin beklendiği durumlarda kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleriyle hedefli reklam yapılmasını yasaklıyor. Profillemeye dayanmayan reklamlar bu hükmün kapsamı dışında.

Doğrulaması olmayan eski yorumlarımı ne yapacağım?

m.28/B, satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılması mümkün olmayan mecralardan alınan değerlendirmelerin yayınlanamayacağını ve doğrulaması yapılmayan değerlendirmelerin reklamlarda kullanılamayacağını düzenliyor. Mevcut yorum arşivinizin doğrulama durumuna göre gözden geçirilmesi gerekiyor.

Kırk sekiz saatlik süre neyi değiştirdi?

Eski metinde satıcı veya sağlayıcıya tanınan süre “en az yetmiş iki saat” idi. Yeni metinde bu ibare “kırk sekiz saat” olarak değiştirildi ve süre içinde cevap verilmezse değerlendirmenin doğrudan yayınlanacağı eklendi. Süre hem kısaldı hem asgari süre olmaktan çıkıp sabit süreye dönüştü.

Yürürlük tarihinden önce yayımlanmış reklamlar ne olacak?

Yönetmelik 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe giriyor. Bu tarihten sonra yayında kalmaya devam eden reklamlar yeni kurallara tabi; belirleyici olan kampanyanın başlangıç tarihi değil, reklamın yürürlük tarihinden sonra yayında olup olmadığı.

Yaptırımlar

Yönetmeliğe aykırı reklam ve ticari uygulamalar, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde Reklam Kurulu’nun denetimine tabi. Kurul, durdurma, aynı yöntemle düzeltme ve idari para cezası yaptırımlarına hükmedebiliyor; ihlalin ülke genelinde yayın yapan mecralarda gerçekleşmesi hâlinde ceza tutarı artıyor.

Sonuç

Düzenlemenin ağırlık merkezi, kamuoyunda konuşulduğu gibi yalnızca yapay zeka etiketi değil. Hedefli reklamcılıkta kriter bilgilendirmesinin faaliyetin şartı hâline gelmesi ve tüketici değerlendirmelerinin satın alma doğrulamasına bağlanması, veri temelli pazarlama ve e-ticaret yapan her işletmenin altyapısını ilgilendiriyor. Etiket birkaç günde konur; doğrulama altyapısı ve kriter arayüzü konmaz. Uyum çalışmasına bu ikisinden başlamak gerekiyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için nitelikli bir hukuk uzmanından danışmanlık almanız önerilir.

Sayfamızda yer alan diğer blog yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

← Tüm Makaleler